Ngày 25/9, xã Ba Chẽ tổ chức khánh thành công trình cải tạo, nâng cấp chợ Tàu Tiên và khai mạc Chợ phiên văn hóa Tàu Tiên tại thôn Tàu Tiên. Phiên chợ được tổ chức định kỳ vào ngày mùng 1 và 15 âm lịch hằng tháng, mở thêm một điểm hẹn văn hóa cộng đồng cho người dân và du khách khi đến Ba Chẽ.
Điều đáng nói ở Tàu Tiên không chỉ là một khu chợ được đầu tư khang trang hơn, mà là cách địa phương đang thử đưa “hồn chợ” vào câu chuyện phát triển du lịch. Bởi với một điểm đến miền núi, sức hấp dẫn của chợ không nằm đơn thuần ở những gian hàng, mà ở con người, sản vật, tiếng nói, phong tục và những sinh hoạt văn hóa được trao truyền qua nhiều thế hệ.
Công trình cải tạo, nâng cấp chợ Tàu Tiên có tổng mức đầu tư 5 tỷ đồng, khởi công ngày 29/4/2026 và hoàn thành vào cuối tháng 9. Các hạng mục được đầu tư gồm nhà chợ, khu vực bán hàng, sân đường, hệ thống thoát nước, nhà vệ sinh, đường dạo, khuôn viên cảnh quan, biển tên chợ và đèn năng lượng mặt trời. Hạ tầng mới tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động giao thương, đồng thời hình thành không gian phù hợp để tổ chức các hoạt động văn hóa cộng đồng và đón khách.
-
Quảng Ninh: Kết nối lữ hành, hợp lực xúc tiến du lịch Việt Nam
-
Hiệp hội Du lịch Quảng Ninh đề xuất mười giải pháp phát triển du lịch bền vững
-
Du lịch Quảng Ninh chớp vận hội mới, đồng hành cùng doanh nghiệp phát triển
Nhưng chính những gì diễn ra trong phiên chợ mới là yếu tố tạo nên sức hấp dẫn du lịch.Trong đêm khai mạc, bên cạnh các tiết mục văn nghệ do nghệ nhân, người dân, giáo viên và học sinh địa phương biểu diễn, du khách được chứng kiến nghi lễ nhập đồng nhảy lửa của người Dao Thanh Phán. Trong ánh lửa đỏ rực, các nghệ nhân thực hành nghi lễ tâm linh đặc sắc, gắn với đời sống tinh thần và quan niệm của cộng đồng Dao về các vị thần Lửa, thần Rừng, thần Nước, thần Núi.
Nhảy lửa không phải một tiết mục biểu diễn đơn thuần. Đó là một thực hành văn hóa được cộng đồng gìn giữ, nơi nghi lễ, niềm tin và ký ức văn hóa cùng hiện diện. Khi được giới thiệu trong không gian chợ phiên với sự tham gia của chính các nghệ nhân và người dân địa phương, giá trị ấy có cơ hội đến gần hơn với du khách mà không bị tách khỏi đời sống cộng đồng.
Sau nghi lễ là đêm lửa trại “gắn kết cộng đồng”, nơi người dân và du khách cùng hòa vào không khí giao lưu. Cách tổ chức này cho thấy một hướng đi đáng chú ý: thay vì chỉ đưa khách đến một địa danh để tham quan, địa phương tạo ra một thời điểm cụ thể để du khách có thể “gặp” văn hóa Ba Chẽ.
Đây cũng là điểm có thể làm nên giá trị của một sản phẩm du lịch văn hóa. Một phiên chợ được tổ chức định kỳ sẽ tạo cho du khách một lý do để tìm đến Ba Chẽ vào ngày mùng 1 hoặc ngày rằm; còn đối với người dân, chợ mở thêm không gian để giới thiệu và tiêu thụ sản vật, ẩm thực, hàng hóa địa phương, đồng thời tham gia trực tiếp vào hoạt động du lịch.
Thắng cố món ăn truyền thống vùng Tây Bắc hòa nhập với văn hóa ẩm thực vùng Đông Bắc.
Ba Chẽ có lợi thế về văn hóa các dân tộc, trong đó người Dao chiếm tỷ lệ lớn trong cộng đồng dân cư. Những giá trị ấy nếu được kết nối với sản vật địa phương, ẩm thực, nghề truyền thống, nghệ thuật dân gian và các điểm đến sinh thái, có thể tạo thành chuỗi trải nghiệm thay vì những hoạt động rời rạc.
Vì thế, giá trị lớn hơn của công trình chợ Tàu Tiên có thể nằm ở phần “không xây dựng” phía sau những hạng mục bê tông, mái chợ hay sân đường: đó là một không gian để văn hóa được thực hành, cộng đồng được tham gia và du khách có thêm một cách khám phá Ba Chẽ.
Từ một khu chợ phục vụ nhu cầu giao thương, Tàu Tiên đang có cơ hội trở thành một điểm hẹn văn hóa của Ba Chẽ. Khi mỗi phiên chợ không chỉ có người mua, người bán mà còn có nghệ nhân, tiếng sáo, ánh lửa, sản vật, chợ sẽ không còn đơn thuần là một điểm mua sắm trên hành trình du lịch. Nó trở thành một sản phẩm du lịch văn hóa được hình thành từ chính đời sống của người dân Ba Chẽ.
Vũ Phong Cầm
